Hoor je borrelende of tikkende geluiden uit je verwarming? Wordt een radiator niet meer volledig warm? Dan zit er waarschijnlijk lucht in je verwarmingssysteem. Radiator ontluchten is de oplossing — en gelukkig is het een klusje dat de meeste huiseigenaren eenvoudig zelf kunnen uitvoeren. In dit artikel leggen we uit wat lucht in een radiator veroorzaakt, hoe je het herkent, wat je nodig hebt en hoe je stap voor stap je verwarming ontlucht.

Wat is lucht in een radiator en hoe ontstaat het?

Je verwarming ontluchten is letterlijk luchtbellen uit je verwarmingsbuizen en radiatoren laten ontsnappen. Je cv-ketel pompt heet water via verwarmingsbuizen door de radiatoren in je huis. Die lucht komt er op allerlei manieren in: bij het bijvullen van water, via kleine lekkages of tijdens onderhoud.

Lucht in de leidingen zorgt ervoor dat het verwarmingswater minder goed door de radiatoren stroomt en de warmte minder gelijkmatig verspreid wordt in de ruimte. De zuurstof in de lucht veroorzaakt bovendien corrosie in de radiatoren, waardoor ze kunnen gaan lekken en bezinksel kunnen bevatten.

Herken je de symptomen: wanneer moet je ontluchten?

Een cv-installatie met luchtproblemen geeft duidelijke signalen. Let op de volgende verschijnselen:

• Watervalgeluiden of geborrel in de radiatoren betekenen doorgaans dat er luchtbellen in je cv-installatie zitten. Dit zorgt ervoor dat je verwarming niet goed meer opwarmt, wat erg energieverspillend is.
• Je merkt soms ook dat de radiatoren aan de onderkant warm zijn, maar aan de bovenkant koud blijven.
• De centrale verwarming slaat aan, maar er is één kamer die koud blijft. Vaak is dit een van de kamers op de bovenste verdieping, omdat lucht altijd het hoogste punt zoekt.
• Een tikkende radiator is niet schadelijk voor je systeem, maar kan wel irritant zijn. Het tikkende geluid ontstaat in veel gevallen door lucht in de radiator.

Let op: borrelende of tikkende geluiden kunnen soms ook duiden op een ketelprobleem in plaats van enkel lucht. Twijfel je, lees dan eerst ons artikel over veelvoorkomende cv-storingen en foutcodes, zodat je weet of ontluchten genoeg is. Je verbruikt anders meer energie, maar krijgt minder warmte terug. Laat je die lucht te lang zitten, dan kunnen leidingen en onderdelen er ook nog eens onder lijden. Ontlucht je verwarming daarom minimaal één keer per jaar, liefst vóór het stookseizoen.

Dit heb je nodig: de ontluchtingssleutel

Een radiator ontluchten is een simpel klusje, waarvoor je eigenlijk alleen een ontluchtingssleutel en een doekje nodig hebt. Het ontluchtingsventiel van je radiator bevindt zich meestal aan de bovenkant van de radiator, vaak aan de kant tegenover de thermostaatknop.

Plaats de ontluchtingssleutel op het ventiel en draai deze langzaam tegen de klok in open. Terwijl je het ventiel opendraait, zou je een sissend geluid moeten horen — dat is de lucht die uit het systeem ontsnapt. Zodra er water uitkomt, weet je dat alle lucht eruit is.

Als je geen ontluchtingssleutel bij de hand hebt, kun je eventueel ook een steeksleutel of een platte schroevendraaier gebruiken, maar alleen als die goed op het ontluchtingsventiel passen. Wees daarbij extra voorzichtig om het ventiel niet te beschadigen.

Radiator ontluchten: het volledige stappenplan

Volg onderstaande stappen zorgvuldig om je verwarming effectief en veilig te ontluchten.

Stap 1: Verwarm eerst het systeem op

Draai alle radiatoren helemaal open en zet je thermostaat op de maximale temperatuurstand. Stook minstens vijftien minuten alle radiatoren goed warm. Als je de verwarming 15 minuten op de hoogste temperatuur zet, stijgen luchtbellen in de cv-installatie naar boven.

Stap 2: Zet de verwarming uit en laat afkoelen

Na het opwarmen zet je de verwarming uit en laat je deze 60 minuten afkoelen. Zo voorkom je dat er straks heet water uitspuit. Voor je begint met ontluchten is het aan te raden om de waterdruk van je cv in orde te maken door je cv-ketel bij te vullen.

Stap 3: Begin van beneden naar boven

Werk van beneden naar boven: begin op de benedenverdieping bij de laagst geplaatste radiator. Lucht stijgt van nature naar boven. Door van beneden naar boven te werken, laat je alle opgehoopte lucht ontsnappen.

Stap 4: Draai de radiatorkraan dicht en open het ventiel

Draai eerst de radiatorkraan van de gekozen radiator helemaal dicht. Plaats vervolgens een bakje onder het ontluchtingsventiel om eventueel water op te vangen. Plaats nu het ontluchtingssleuteltje op het ventiel en draai het open. Houd je doekje en emmer bij de hand.

Stap 5: Laat de lucht ontsnappen en sluit het ventiel

Draai een kwartslag tot een halve slag, niet meer. Wacht tot er water komt — eerst hoor je sissen (dat is de lucht). Zodra er een stabiel straaltje water uitkomt, is de lucht eruit. Sluit de schroef weer — draai voorzichtig dicht, niet te hard, anders beschadig je de afdichtring.

Het water kan troebel of zelfs zwart zijn: dit is niet erg.

Stap 6: Herhaal voor alle radiatoren

Ontlucht op deze manier elke radiator in huis, van beneden naar boven. Per radiator doe je er zo'n vijf minuten over.

Stap 7: Controleer de waterdruk en vul bij

Controleer na het ontluchten de waterdruk van je cv-ketel. Deze moet tussen de 1,5 en 2 bar zijn. Staat de drukmeter onder de 1,5 bar? Vul dan de cv-ketel bij. Ook na het ontluchten is het aan te raden nogmaals je cv-ketel bij te vullen.

Veelgemaakte fouten bij het ontluchten

Bij onjuist ontluchten kan de waterdruk in het systeem dalen, de verwarmingscapaciteit verminderen of zelfs schade aan de installatie ontstaan. Voorkom dit door rekening te houden met de volgende punten:

• Gebruik een passende ontluchtingssleutel om het ventiel niet te beschadigen.
• Draai het ventiel langzaam open, zodat er niet te veel verwarmingswater ontsnapt.
• Bij overmatig ontluchten kan er niet alleen lucht, maar ook te veel water ontsnappen. Hierdoor kan de waterdruk in het systeem te laag worden.
• Draai de ontluchter niet te vast, anders kan deze beschadigd worden.

Wanneer blijft de radiator koud na het ontluchten?

Soms lijkt het alsof je eindeloos kunt ontluchten en elke keer komt er weer lucht uit. Dat wijst erop dat er ergens nieuw lucht het systeem in komt, bijvoorbeeld door een lek waardoor lucht wordt aangezogen.

Heb je veel lucht in de cv-installatie en moet je vaak bijvullen met water? Dan kan het zijn dat je ergens een lekkage hebt. In dat geval is het raadzaam om een professional te raadplegen.

Als problemen regelmatig terugkomen ondanks dat de radiatoren ontlucht werden, raden we aan om contact op te nemen met een installateur om de verwarming na te kijken op lekken. Bij Huibers Installatietechniek staan onze specialisten klaar om je cv-installatie grondig te inspecteren en eventuele problemen vakkundig te verhelpen.

Conclusie: regelmatig ontluchten loont

Als er geen lucht in je verwarming zit, is je verwarming sneller warm en gebruik je mogelijk minder gas. Ontlucht minimaal één keer per jaar, bij voorkeur vóór het stookseizoen begint. Borrelende of tikkende geluiden zijn een duidelijk signaal om het eerder te doen. Met de juiste ontluchtingssleutel, een doekje en dit stappenplan is het in een halfuur geregeld. Loop je toch tegen problemen aan of heb je twijfels over je installatie? Neem dan contact op met de monteurs van Huibers Installatietechniek in Apeldoorn — wij helpen je snel en vakkundig verder.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik dat mijn radiator ontlucht moet worden?

Als een radiator bovenaan koud blijft maar onderaan warm is, zit er lucht in. Ook borrelende of tikkende geluiden wijzen op lucht in het systeem. Ontluchten lost dat in de meeste gevallen snel op.

In welke volgorde ontlucht ik mijn radiatoren?

Begin op de laagste verdieping bij de radiator die het dichtst bij de cv-ketel zit en werk zo naar boven en naar buiten toe. Zet eerst de cv-pomp uit en laat het systeem afkoelen, zodat de lucht naar boven kan stijgen.

Waarom blijft er steeds opnieuw lucht in mijn radiatoren komen?

Terugkerende lucht kan wijzen op een te lage waterdruk, een lek of een defect expansievat. Controleer de vuldruk en houd in de gaten of je vaak moet bijvullen. Blijft het probleem, schakel dan een installateur in.

Heb ik per se een ontluchtingssleutel nodig?

Voor de meeste radiatoren wel, maar sommige nieuwere modellen hebben een ontluchtingsschroef die je met een platte schroevendraaier kunt bedienen. Een ontluchtingssleutel kost weinig en is bij elke bouwmarkt te koop.